Siergrassen in de Engelse tuin: 12 mooie soorten
Terug naar blogTuinieren

Siergrassen voor de Engelse tuin: 12 mooie soorten

Foto: Charles Miller via Pexels

14 min leestijd

Siergrassen geven een Engelse border iets dat bloeiende vaste planten alleen niet kunnen bieden: beweging, lucht en structuur door alle vier de seizoenen. De mooiste keuzes voor een Engelse tuin zijn winterharde soorten als Calamagrostis × acutiflora 'Karl Foerster', Miscanthus sinensis, Deschampsia cespitosa en Carex morrowii. Ze presteren betrouwbaar in Nederlandse klimaatomstandigheden - ook na een natte winter - en vormen het rustgevende groene geraamte waaromheen rozen en vaste planten kunnen bloeien.

Wat zijn siergrassen en waarom passen ze in een Engelse tuin?

Siergrassen zijn siergrasachtigen die gekweekt worden om hun decoratieve waarde: bladvorm, pluimen of aren, kleur en beweging in de wind. Ze behoren tot de botanische families Poaceae (echte grassen) en Cyperaceae (zegges). Soms worden ook Carex-soorten en andere grasachtigen onder de verzamelterm "siergrassen" geschaard. Wat hen onderscheidt van gewoon gras is dat ze groeien als duidelijke polletjes of bossen met een vaste habitus - je maait ze niet, je geniet van ze.

Siergrassen als structuurplant en sfeermaker

In een Engelse border vervullen siergrassen een rol die bloeiende planten niet overnemen. Ze bieden verticale accenten tussen rondere, vollere bloeiers, en hun transparante bladmassa geeft diepte aan de beplanting. Een hoog pluimenpol van Calamagrostis tussen rozen en geraniums trekt het oog omhoog en geeft de border cadans.

Beweging, lucht en seizoenswaarde in de border

Waar een leiboom of haag statische structuur biedt, beweegt een siergras mee met elke windvlaag - dat maakt de border levendig. En terwijl bloeiende vaste planten in de herfst grotendeels afsterven, staan veel siergrassen er dan op hun mooist: de pluimen kleuren goud, de halmen staan stijf in de rijp, en de laagstaande zon schijnt erdoorheen. Welke soorten dat het best doen, lees je hieronder.

Hoe wij siergrassen in Nederlandse borders testen

Wij observeren siergrassen in Engelse borders door de seizoenen heen, met bijzondere aandacht voor de problemen die in tuinboeken zelden aan bod komen: wat doet een soort na drie aaneengesloten weken regen in november, of na een combinatie van vorst en dooi in februari? Nederland heeft een gematigd zeeklimaat met zachte maar natte winters - precies die combinatie is funest voor soorten die droge voeten vragen.

Vergelijkingstabel van zes siergrassen op hoogte, standplaats en winterhardheid in Nederland, waarbij Calamagrostis en Deschampsia als meest betrouwbaar uitkomen.

Onze criteria: winterhardheid in Nederlandse omstandigheden (natte winters meegerekend), structuur door het hele jaar, standplaatsflexibiliteit en de bijdrage aan de sfeer van een Engelse border. Voor winterhardheidsinformatie raadplegen wij de RHS-hardheidsschaal, die loopt van H1 (vorstgevoelig) tot H7 (extreem winterhard).

Hieronder vind je alle twaalf soorten in één overzicht, gevolgd door een uitgebreid blok per soort.

Soort Hoogte Standplaats Winterhardheid NL Borderrol
Calamagrostis × acutiflora 'Karl Foerster' 150-180 cm Zon - halfschaduw Uitstekend (H6-H7) Verticale structuurplant, achterkant border
Pennisetum alopecuroides 60-90 cm Volle zon Goed, let op natte grond Middenborder, pluimenaccent
Miscanthus sinensis 150-250 cm Zon Goed, let op natte grond Hoge achtergrondsplant, blikvanger
Molinia caerulea 60-120 cm Zon - halfschaduw Uitstekend Luchtig middenstuk, ook natte grond
Stipa tenuissima 40-60 cm Volle zon Matig bij vochtige vorst Zijdeachtig accent, droge border
Deschampsia cespitosa 60-120 cm Halfschaduw - zon Uitstekend, ook natte grond Schaduwborder, luchtige vulling
Panicum virgatum 90-150 cm Zon Goed Herfstkleur, middenborder
Festuca glauca 20-30 cm Volle zon Goed, let op staand water Borderrand, blauwgrijs accent
Carex morrowii 30-50 cm Halfschaduw - schaduw Uitstekend Groenblijvende bodembedekker
Hakonechloa macra 30-50 cm Halfschaduw Goed Hangend blad, schaduwborder of pot
Pennisetum orientale 50-70 cm Volle zon Matig bij natte vorst Zachte pluimen, warme border
Sesleria autumnalis 40-60 cm Zon - halfschaduw Uitstekend Vroege bloei, borderrand

1. Calamagrostis × acutiflora 'Karl Foerster'

Dit is voor mij het meest betrouwbare hoge siergras voor de Engelse border in Nederland. 'Karl Foerster' groeit rechtop als een zuil - 150 tot 180 centimeter hoog - en begint al vroeg in de zomer te bloeien met smalle, eerst roze-beige pluimen die later vergouden. De halmen blijven recht staan, ook in de wind, en breken zelden.

Standplaats en bodem: zonnig tot licht beschaduwd, op vrijwel elke goed doorlatende grond. Kleigrond verdraagt hij goed, mits niet te nat.

Seizoenswaarde: de pluimen staan er van juni tot ver in de winter. In de rijp zijn ze op hun mooist. Wij snoeien hem pas terug in het vroege voorjaar - de maand- en seizoenstaken voor de tuin vind je op de tuinkalender van Engels Tuinieren.

Natte winters: 'Karl Foerster' overleeft Nederlandse winters probleemloos, ook de natste. In onze ervaring is dit één van de weinige hoge siergrassen waarbij wij nooit verlies hebben gezien door rot of vorstschade.

Combinatietip: plant 'Karl Foerster' achter Geranium 'Rozanne', roze Echinacea of vaste planten met een open karakter. De zuilvorm snijdt prachtig door de rondere bloeiers heen.


2. Pennisetum alopecuroides

Het lampenpoetsersgras heeft zijn naam te danken aan de donzige, buigzame pluimen die in augustus-september verschijnen en meebewegen met de wind. Het vormt compacte, afgeronde polletjes van 60 tot 90 centimeter hoog.

Standplaats: volle zon, bij voorkeur op een warme plek in de tuin. Op een koele of schaduwrijke plek bloeit hij teleurstellend laat of helemaal niet.

Winterhardheid: goed in droge winters (RHS H5), maar in onze ervaring kwetsbaar bij een combinatie van langdurige nattigheid en vorst. Plant hem op goed doorlatende grond. Op zwaardere kleigrond overwintert hij minder zeker.

Cultivartip: 'Hameln' is kleiner en compacter dan de soort (circa 60 cm) en bloeit ook op koelere plekken betrouwbaarder. 'Herbstzauber' en 'Black Beauty' hebben donkerder pluimen en zijn populair in Engelse borders.


3. Miscanthus sinensis

Miscanthus is de blikvanger van de herfstborder. Afhankelijk van de cultivar groeit hij 150 tot 250 centimeter hoog, met brede pluimen die in september-oktober opengaan in wit, roze of zilver. Als hoge achtergrondsplant voor de Engelse border is er weinig dat hem overtreft.

Standplaats: volle zon, op vochtige tot matig vochtige grond. Op droge zanderige grond groeit hij langzamer.

Winterhardheid: de meeste cultivars zijn goed winterhard (RHS H5-H6), maar op stagnerende natte grond kan de pol in de winter wegrot. Zorg voor goede afwatering.

Rol in de border: gebruik Miscanthus als een losse verticale boom achterin de border. Hij geeft de hele winter silhouet.

Cultivartip: 'Gracillimus' heeft smal, elegant blad en een open habitus. 'Flamingo' bloeit roze en is iets compacter. 'Zebrinus' heeft dwarsgestreepte banden van goud op het blad - opvallend en weelderig van karakter.


4. Molinia caerulea

Molinia, het pijpenstrootje, is een inheems Nederlands siergras dat van nature groeit op vochtige, licht zure grond. Dat maakt hem bijzonder geschikt voor tuinen met een hogere grondwaterstand of leemachtige grond.

Hoogte en habitus: 60 tot 120 centimeter (cultivar-afhankelijk), luchtig en open van vorm. De halmen staan aanvankelijk rechtop maar buigen in de herfst sierlijk naar buiten.

Seizoenswaarde: de herfstkleur is transparant goud - bijna oranje in tegenlicht. Hij behoort tot de mooiste siergrassen voor de herfstborder.

Natte winters: uitstekend. Molinia verdraagt vochtige grond en natte winters beter dan de meeste andere siergrassen.

Tip: 'Transparent' en 'Skyracer' zijn hoge cultivars (tot 2 meter) met een bijzonder luchtige pluim. Voor de voorkant van de border is 'Moorhexe' compacter en donkerder van blad.


5. Stipa tenuissima

Dit is het siergras dat fotografen blij maakt: de fijne, zijdeachtige halmen golven bij de minste bries en creëren een permanent bewegend vlak van goudgroen of beige. Hoogte: 40 tot 60 centimeter.

Standplaats: volle zon, droge tot matig vochtige, goed doorlatende grond. Stipa houdt van warme, schrale condities - een kalkrijke of zandige bodem is ideaal.

Winterhardheid: dit is zijn zwakke punt in Nederland. Stipa tenuissima is op zichzelf redelijk winterhard (RHS H4-H5), maar bij aanhoudende nattigheid gecombineerd met vorst verliest hij polletjes. Ik heb dit zelf meerdere keren zien gebeuren, vooral in jaren met een natte december gevolgd door een koude januari. Plant hem altijd op de droogste plek in de border.

Combinatietip: combineer hem met andere droogteliefhebbers zoals Salvia nemorosa, Verbena bonariensis of Allium-soorten. Dat zijn planten die op volle zon en droge grond gedijen en qua sfeer perfect aansluiten bij het zijdeachtige karakter van Stipa.


6. Deschampsia cespitosa

Het ruwe smele is in onze ervaring het meest onderschatte siergras voor de Nederlandse tuin. Het groeit op vrijwel elke grond, verdraagt halfschaduw en staat bij natte winters nooit onder druk. Hoogte: 60 tot 120 centimeter, met fijne, massieve wolken van zilverachtige bloempluimen boven het donkergroene blad.

Checklist met vier voordelen van Deschampsia cespitosa als siergras voor Nederlandse tuinen met halfschaduw of natte grond.

Standplaats: halfschaduw tot zon, ook op vochtige of zelfs natte grond. Dat maakt Deschampsia bijzonder - het is een van de weinige siergrassen die je in de schaduwborder kunt planten en die ook bij een hogere grondwaterstand goed presteert.

Natte winters: geen enkel probleem. Dit is de soort die wij aanbevelen wanneer een tuinier twijfelt over overwintering.

Tip: 'Goldtau' (goudschimmer) heeft een bijzonder warme gouden waas over de pluimen. Perfect voor een hoek die weinig zon krijgt maar toch beweging en luchtigheid nodig heeft. Een goede begeleider voor bodembedekkers in schaduwborders.


7. Panicum virgatum

Parelgierst, of switchgrass, is een Noord-Amerikaans prairie-siergras dat in de Engelse border opvalt door zijn dunne, wijd vertakte pluimen en spectaculaire herfstkleur. Hoogte: 90 tot 150 centimeter.

Standplaats: volle zon, op vrijwel elke grond. Droge grond verdraagt hij goed.

Herfst- en winterstructuur: de herfstkleur loopt uiteen van geel tot dieprood, afhankelijk van de cultivar. In de winter blijft de droge pol met zijn fijne takkenwerk interessant.

Cultivartip: voor kleine borders is 'Shenandoah' (90 cm, intens rood in de herfst) een uitstekende keuze. 'Heavy Metal' groeit strak en rechtop (120 cm) en lijkt daardoor op 'Karl Foerster' in habitus, maar dan met fijnere pluimen.


8. Festuca glauca

Het blauw schapengras is laag, bolvormig en blauwgrijs van kleur - een perfecte contrastplant voor de borderrand. Hoogte: 20 tot 30 centimeter.

Standplaats: volle zon, op droge tot matig droge grond. Op vochtige of zware kleigrond gaat Festuca glauca achteruit; staand water is funest.

Rol in de border: als borderrand of lage vulplant tussen hogere siergrassen en bloeiende vaste planten. De blauwgrijze kleur werkt als rustpunt tussen warme tinten.

Winterhardheid: goed op droge standplaatsen (RHS H5), maar gevoelig voor te natte winteromstandigheden. Vernieuw de pol elke drie à vier jaar, want hij veroudert snel in het midden.

Combinatietip: combineer Festuca glauca met roze of paars bloeiende planten als Salvia, Echinacea purpurea of lage rozen. De kleurcontrasten zijn direct aansprekend in een Engelse border.


9. Carex morrowii

Carex morrowii, de Japanse zegge, is een groenblijvende zegge met glanzend, donkergroen blad. Hij wordt 30 tot 50 centimeter hoog en vormt langzaam brede, compacte matten.

Standplaats: halfschaduw tot diepe schaduw, op vochthoudende grond. Dit is dé soort voor de donkere hoek van de tuin waar weinig anders wil groeien.

Rol in de border: als groenblijvende bodembedekker geeft Carex morrowii ook in de winter structuur. Wie zoekt naar een alternatief voor Hedera (klimop) in een schaduwborder, vindt hier een stijlvollere keuze - lager, rustiger van textuur en goed passend bij de Engelse tuinstijl.

Winterhardheid: uitstekend. Wij hebben Carex morrowii nog nooit verloren door winterschade.

Tip: de cultivar 'Ice Dance' heeft een witte bladrand en licht de schaduwborder op. 'Fisher's Form' is een grotere selectie met eleganter, overloopend blad.


10. Hakonechloa macra

Hakonegras is het siergras voor wie halfschaduw tot zijn voordeel wil maken. Het heeft sierlijk hangend, lichtgroen blad dat in de herfst rijke goudgele tinten aanneemt. Hoogte: 30 tot 50 centimeter.

Standplaats: halfschaduw, op vochthoudende, humusrijke grond. Op volle zon verbrandt het blad.

Herfstkleur: een van de beste siergrassen voor herfstkleur in de schaduwborder. Het blad kleurt langzaam van groen naar warm goud - een proces dat weken duurt en telkens opnieuw mooi is.

Winterhardheid: goed in Nederland (RHS H5). De pol sterft in de winter terug maar herstelt betrouwbaar in het voorjaar.

Tip: Hakonechloa macra is ook uitstekend geschikt voor potten en bakken in halfschaduw - een perfecte keuze voor een Engelse stijl in een bak op een terras of binnenplaats. De cultivar 'Aureola' heeft goudgeel gestreept blad en is de meest gebruikte selectie.


11. Pennisetum orientale

Oosters lampenpoetsersgras is zachter en fijner van pluim dan zijn bekendere neef Pennisetum alopecuroides. De lange, harige pluimen zijn roze tot paarsgrijs en verschijnen al in juni - vroeger dan de meeste andere siergrassen. Hoogte: 50 tot 70 centimeter.

Standplaats: volle zon, op goed doorlatende grond. Net als Stipa tenuissima houdt hij van warmte en droogte.

Winterhardheid: matig in natte Nederlandse winters (RHS H3-H4). Plant hem op de droogste, warmste plek in de tuin, bij voorkeur voor een muur of schutting die warmte vasthoudt. Op zware of natte grond overleeft hij de winter zelden.

Tip: in warme zomers en droge winters geeft Pennisetum orientale een subtiel, bijna mediterraan gevoel aan de border - prachtig naast Salvia nemorosa of droogtetolerante rozen.


12. Sesleria autumnalis

Herfstblauwgras is misschien het minst bekende siergras in dit overzicht, maar het is een echte aanrader voor de Nederlandse tuin. Het bloeit vroeg - al in augustus-september - met lichtgroene aren boven compact, donkergroen blad. Hoogte: 40 tot 60 centimeter.

Standplaats: zon tot halfschaduw, op vrijwel elke goed doorlatende grond. Sesleria autumnalis is veelzijdiger in standplaats dan de meeste andere siergrassen in dit overzicht.

Winterhardheid: uitstekend (RHS H6). Dit is een van de meest betrouwbare kleine siergrassen voor de Nederlandse tuin - ook op zwaardere of enigszins vochtige grond.

Rol in de border: vroeg bloeiend en compact, werkt goed als borderrand of massaplanting vooraan. De combinatie met Molinia caerulea of Deschampsia cespitosa achteraan geeft een mooie hoogteopbouw.

Tip: Sesleria autumnalis is ook geschikt als lichte bodembedekker bij bomen of in halfschaduw - een rol die hij deelt met Carex morrowii, maar in een lichter, opener groeipatroon.


Hier is een korte video van Groei & Bloei over siergrassen door de seizoenen, die laat zien hoe pluimen in de herfst- en winterzon schitteren:


Veelgestelde vragen over siergrassen

Wat zijn siergrassen precies? Siergrassen zijn sierplanten uit de grassen- of zeggesfamilie die gekweekt worden om hun decoratieve blad, pluimen of habitus. Ze groeien als vaste polletjes of bossen en worden niet gemaaid. Ze omvatten zowel echte grassen (Poaceae) als zegges (Cyperaceae).

Staafdiagram met de maximale hoogte van vijf siergrassen, van Festuca glauca op 30 cm tot Miscanthus sinensis op 250 cm.

Welke siergrassen zijn winterhard in Nederland? De meest betrouwbaar winterharde soorten zijn Calamagrostis × acutiflora 'Karl Foerster', Deschampsia cespitosa, Molinia caerulea, Carex morrowii en Sesleria autumnalis. Zij overleven ook natte Nederlandse winters zonder problemen. Stipa tenuissima en Pennisetum orientale zijn gevoeliger en vragen een droge standplaats.

Welke siergrassen groeien goed in halfschaduw? Deschampsia cespitosa, Carex morrowii, Hakonechloa macra en Sesleria autumnalis zijn de beste keuzes voor halfschaduw of schaduw. Molinia caerulea verdraagt ook lichte schaduw. Bekijk het volledige plantenarchief per kenmerk voor meer opties per standplaats.

Welke siergrassen zijn het hoogst? Miscanthus sinensis is het hoogste siergras in dit overzicht, met cultivars die 150 tot 250 centimeter halen. Calamagrostis × acutiflora 'Karl Foerster' volgt op 150 tot 180 centimeter. Beide zijn geschikt als structuurplant op de achtergrond.

Welke siergrassen zijn laag en geschikt voor de voortuin of borderrand? Festuca glauca (20-30 cm), Carex morrowii (30-50 cm), Hakonechloa macra (30-50 cm) en Sesleria autumnalis (40-60 cm) zijn lage siergrassen die goed werken als borderrand of lage bodembedekker. Festuca glauca vraagt wel een zonnige, droge positie.

Hoe combineer ik siergrassen in een Engelse border? Gebruik hoge siergrassen (Miscanthus, 'Karl Foerster') achterin als structuurplant, middelgrote soorten (Panicum virgatum, Molinia) in het middenvlak en lage soorten (Festuca, Sesleria) vooraan als rand. Combineer ze met bloeiende vaste planten in complementaire kleuren. Een aankomende gids over siergrassen combineren in de border gaat hier verder op in.

Welke siergrassen verdragen natte grond? Molinia caerulea en Deschampsia cespitosa zijn het meest geschikt voor vochtige of natte grond. Carex morrowii verdraagt ook flink vocht. Vermijd Festuca glauca, Stipa tenuissima en Pennisetum orientale op natte plekken.

Wat is het mooiste siergras voor een Engelse tuin? Dat hangt af van de standplaats, maar als ik één siergras moest kiezen voor een Engelse border in Nederland, kies ik voor Calamagrostis × acutiflora 'Karl Foerster'. Hij geeft structuur van juni tot in de winter, is volledig winterhard, past in zon en halfschaduw en staat prachtig naast rozen en vaste planten.


Verder met je Engelse border

Met twaalf goede siergrassen op rij is de volgende stap: de border samenstellen. Hoe combineer je hoge met lage soorten, siergrassen met rozen en vaste planten, en hoe verdeel je de bloeitijden zodat je het hele jaar iets te zien hebt? Wij werken aan een uitgebreide gids over siergrassen combineren in de border - houd onze blogpagina in de gaten voor die publicatie.

Wil je alvast verder? Het stappenplan voor de perfecte Engelse border laat zien hoe je de structuur van een border opbouwt. En voor wie nog twijfelt over welke vaste planten naast de siergrassen passen: de gids over 15 beste vaste planten voor de Engelse border is een goed vertrekpunt.


Sources

Related: maand- en seizoenstaken in de tuin

engelse tuinbordersvaste planten

Meer lezen?

Ontdek meer tips en inspiratie voor jouw Engelse tuin.

Bekijk alle artikelen